Türkiye'de her enflasyon döneminde olduğu gibi bir süredir fiyat belirsizliği had safhada… Kırmızı etten beyaz ete, meyveden sebzeye vatandaşın sofrasına giren her üründe fiyat manipülasyonu var. Astronomik fiyat artışları artık 'maliyetler yükseldi' söylemiyle açıklanacak boyutu geçti. Birçok işletme ya 1'e alıp 10'a satıyor ya ürünü stoklayıp fiyatı artıyor. Ticaret ile Tarım ve Orman Bakanlıkları denetim yapsa da sorun bir türlü tam olarak çözülemiyor.
Hatırlayın, geçtiğimiz haftalarda Ticaret Bakanlığı zincir marketlerde denetimler yaptı. Tarladan 42 TL'den alınan çarliston biberin market rafında 249.67 liraya, 15 TL'den alınan pancarın 79.95 liraya, 63 TL'den alınan dolmalık biberin 249.67 liraya, 5 TL'den alınan maydanozun 19.95 liraya, İran'dan 30 TL'ye ithal edilen ayvanın 225 liraya satıldığını tespit etti. Haksız fiyat artışı yapıldığı belirlenip cezai işlemler uygulandı. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu fahiş fiyat artışı tespit edilen işletmelere aykırılık başına 1.806.177 TL'ye kadar idari para cezası uygulayabiliyor. Geçtiğimiz dönemde çıkan 6585 Sayılı Kanun'a göre, üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerinin fahiş fiyat artışı ve stokçuluk yapması yasak.
Baktığınızda milyon liralık cezalar...
Ancak bunlar fahiş fiyat uygulayan işletmeleri durdurmuyor! Daha sıkı yaptırımlar gerekiyor. Fahiş fiyat ve stokçulukla mücadele kapsamında, temel gıda ve ihtiyaç ürünlerinde fahiş artış yapan firmalara hapis cezası, işletme kapatma cezaları da gündeme gelmişti. Türk Ceza Kanunu'nun 237. maddesindeki «Fiyatları Etkileme» suçu kapsamında, stokçuluk veya fahiş fiyat uygulayanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilebiliyor. Ancak şimdiye kadar bu cezalar çok da aktifleşmedi.
Fakat...
Son dönemde dikkat çekici bazı gelişmeler oldu. Biliyorsunuz, geçtiğimiz haftalarda konuya adli merciler dahil oldu. İlk Ankara'da Cumhuriyet Başsavcılığı 8 ilde kırmızı et piyasasında fiyatların yapay şekilde artırıldığı ve halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürüldüğü iddiaları üzerine operasyon yaptı. 7 kişi tutuklandı. Ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Fatih Dönmez, et ve sebze gibi temel gıdalarda fahiş fiyat artışı yapan şirketlere yönelik adli süreci başlattıklarını, hapis, kapatma ve lisans iptali gibi yaptırımların devreye alınacağını açıkladı.
Süreç nasıl işleyecek, derseniz.
Öğrendiğime göre, şu anda başsavcılık Ticaret Bakanlığı'nın raporlarını, vatandaşın ihbarlarını derliyor. Vergi daireleri ve MASAK'tan bilgiler istendi. Gelen bilgiler karşılaştırılacak. Fiyat artışlarının arkasındaki kayıt dışı satışlar ve vergi hilelerine de bakılacak. İncelemeler tamamlandıktan sonra suç boyutu olgunlaştığında düğmeye basılacak. Burada işletmelere kapatma, vergi cezaları, yöneticilere hapis gibi seçenekler gündeme gelebilir. Anlaşılan önümüzdeki günler hareketli olacak!