Dünyanın gözünün çevrildiği Ortadoğu'da yaşananlar enerji piyasaları kadar tarım sektörünü de yakından ilgilendiriyor. Zira, Hürmüz Boğazı'nın kapanması, İran'da amonyak üretiminin durması, Katar'da üre üretiminin askıya alınması gübre piyasasını sarstı.
Peki Türkiye'de arz sıkıntısı var mı?
Türkiye'de ilkbahardaki ekim döneminde toplam 2 milyon tona yakın gübre kullanılıyor. Sektörde pazar payı en yüksek gruplardan biri Tarım Kredi Kooperatifleri… Pazarın yaklaşık yüzde 30'u Gübretaş'ta... Diğer üretici ve ithalatçıların pazardaki payı yüzde 70'lerde…
Son günlerde üreticileri panikletmek için gübre konusunda bir algı çalışması var. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da geçtiğimiz günlerde konuyu açıkladı. Yumaklı, tarımsal üretimi etkileyecek herhangi bir gübre problemi olmayacağını belirtti. Buna rağmen, belli çevreler Tarım Kredi Kooperatifi'nin satışı durdurduğunu, çiftçinin ilkbahar ekimi öncesinde ihtiyacı olan gübreye ulaşamadığını iddia etmeye başladı.
İşin aslı ne?
Tarım Kredi Kooperatifi'nin iştiraki olan Gübretaş, 2026'ya yüzde 25 stokla başlamıştı. Şubatta da çiftçinin ilkbaharda ekimini rahat yapabilmesi için kampanyalar yapmıştı. ABD-İsrail-İran arasındaki savaş başlayıp tedarik zincirlerinde aksamalar meydana gelince kampanyayı askıya alıp, peşin satışları durdurdu. Bunun sebebi, hem stokların etkin yönetimi hem de piyasada fiyatların dengede kalmasıydı. Bu arada Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı, üç yıldır Tarım Kredi müşterisi olan çiftçiye kampanyalı fiyattan üre gübresi satılmaya devam edildi. Hatta günlük 10 bin ton olan satış miktarı 20 bin tona çıktı. Esasında bu hamlesiyle bir nevi savaş fırsatçılığının da önünü kesmiş oldu. Çünkü, parası olan kampanyalı fiyattan daha ucuza alınan gübreyi alıp bayiye, bayi de çiftçiye üzerine kâr koyarak satıyordu.
Şu anda durum ne?
Tarım Kredi'de ortakların ve çiftçilerin gübre ihtiyacı zamanında karşılanıyor. Hatta çiftçinin gübre sıkıntısı yaşamaması için Rusya ile 18 bin tonluk anlaşma yapılmak üzere…Velhasıl, çiftçinin gübre konusunda endişelenmesine gerek yok. Tarım Kredi Kooperatifi yetkilileri, mayıs ayına kadar depolarda gübre olduğunu, ilkbahar üretiminin aksamasının söz konusu olmadığını söylüyor.
Tabii, burada şunun da altını çizmekte fayda var.
Gübre pazarının yüzde 70'ini elinde bulunduran sektörün diğer üreticileri ve ithalatçılarının da herhangi bir üretim sıkıntısı olmaması için daha aktif rol alması gerek.