Doktor hanım ‘ben oruç tutabilir miyim?’

Her yıl ramazan ayının gelmesi ile sıkça sorulan ve çokça konuşulan konu başlığı 'Ramazanda kimler oruç tutabilir?' sorusu oluyor. Hastalarda doktorlarına en çok 'Ben oruç tutabilir miyim?' sorusunu soruyor. Bakırköy Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Uzmanı Doç. Dr. Müge Bilgi, bu sorunun yanıtını özellikle diyabet hastaları ile ilgili 'Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun dünya üzerinde diyabet alanında tedavi kılavuzları geliştiren gruplar ile yapmış olduğu çalışmalar doğrultusunda verdi.

HAYATİ ORGANLARI ETKİLEYEBİLİR
Doç. Dr. Bilgi, "Diyabet insülin direnci ve insülin eksikliği doğrultusunda tedavi planlaması yapılan, başta kalp, böbrek gibi hayati organlar üzerine olumsuz etkileri bulunan ve çocuk, genç, yaşlı, gebe ayırt etmeksizin hemen hemen herkesi etkileyebilen bir metabolizma hastalığıdır. Uzamış açlık periyodu da hayati organlar üzerinde geri dönüşümsüz etkiler bırakabilmektedir" dedi.

KİŞİYE ÖZEL DEĞERLENDİRME
Ramazan ayında hastalarını kişiye özel olarak değerlendirdiğini belirten Doç. Dr. Bilgi, oruç tutması önerilmeyen grupları ise şöyle sıraladı: "Gebe olanlar. Genç yaşta insülin eksikliği ile ortaya çıkan diyabet (Tip 1) varlığı. 20 yılı aşan süredir diyabet hastalığı varlığı, günlük bir ya da birden fazla insülin enjeksiyonu ile kontrol edilen diyabet hastalığı olanlar. İnsülin salgılatıcı etkisi bulunan diyabet ilacı kullananlar. Tedavi altında özellikle son 4 hafta içinde düşük kan şekeri (hipoglisemi) gelişimi bulunan hastalar. Kan şekerini evde ölçüm ya da giyilebilir cihazlar ile (sensör) takip imkanı bulunmayan hastalar, son 6 ay içinde yüksek kan şekeri nedeniyle (koma vb.) hastane başvurusu bulunan hastalar. Kalp damar tıkanıklığı (koroner arter hastalığı) bulunan hastalar. Böbrek yetersizliği bulunan hastalar, diyabete bağlı göz (retina) hasarı veya sinir ucu harabiyeti (nöropati; uyuşukluk, karıncalanma) bulunan hastalar. 70 yaş üstünde, kırılgan, tek yaşayan, bilişsel fonksiyonları azalmış hastalar."

ORUÇ: SİNDİRİM SİSTEMİNİN FİZYOLOJİK İSTİRAHATİ
Ramazan ayının sadece manevi bir arınma dönemi değil, aynı zamanda vücudumuzun biyolojik saatini ve beslenme düzenini yeniden yapılandırdığı fizyolojik bir süreç olduğunu belirten Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyetisyeni Mehmet Öztürk, şöyle dedi: "On bir ay boyunca durmaksızın çalışan sindirim sistemimiz, bu kutsal ayda bir nevi 'fizyolojik istirahat' dönemine girer. Ancak bu süreci bir sağlık fırsatına dönüştürmek, iftar ve sahur arasındaki zamanı nasıl yönettiğimize bağlıdır."

ORUCU BİR BARDAK SU, 2 HURMA İLE AÇIN
Dyt. Öztürk, iftarda hızlı yemekten kaçınılması gerektiğini söyleyerek, şu önerilerde bulundu: "Orucu bir bardak su ve 1-2 adet hurma ile açmak vücudu rahatlatır. Hurma, doğal şeker içeriği ile hızlı bir enerji kaynağı sağlarken lif ve mineral açısından da zengindir. Alternatif olarak zeytin de sağlıklı yağlar ve antioksidan içeriğiyle tercih edilebilir. Yemeğe hafif bir çorba ile başlamak, mideyi ana yemeğe hazırlamak adına kritik önem taşır. Ezogelin, tarhana veya mercimek gibi besleyici çorbalar hem sıvı ihtiyacını karşılar hem de tokluk hissi verir. Çorbadan sonra 10-15 dakikalık kısa bir ara vermek, beynin doyma sinyallerini oluşturmasına zaman tanır. Ana yemekte ise kızartmalar ve ağır hamur işleri yerine; ızgara, fırın veya haşlama usulü pişmiş et, tavuk, balık veya zeytinyağlı sebze yemekleri tercih edilmelidir. Karbonhidrat seçiminde beyaz ekmek veya pirinç pilavı gibi glisemik indeksi yüksek gıdalar yerine; bulgur pilavı, tam tahıllı ekmek veya kepekli makarna gibi kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir. Hızlı yemekten kaçınmak ve her lokmayı en az 20-30 kez çiğnemek sindirim enzimlerinin etkinliğini artırarak mideyi rahatlatır."