Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel petrol piyasasında arz fazlasının devam etmesi nedeniyle jeopolitik risklerin fiyatlar üzerindeki etkisinin sınırlı kalmasını bekliyor. Kurum, İran ve Venezuela kaynaklı üretim belirsizliklerinin küresel arz dengesi tarafından büyük ölçüde telafi edilebileceğini değerlendirdi.
Fitch tarafından yayımlanan analizde, petrol fiyatlarında oynaklığın arttığına dikkat çekilirken, buna rağmen küresel ölçekte süren arz fazlasının jeopolitik petrol risk primini baskıladığı ifade edildi. İran'da yaşanabilecek olası üretim kesintilerinin, arz fazlası bulunan küresel piyasa tarafından karşılanabileceği belirtildi.
Venezuela cephesinde ise kısa vadede üretimde sınırlı bir artış ihtimali öne çıkarken, uzun vadede anlamlı bir kapasite artışının ciddi zorluklar içerdiği vurgulandı. Fitch, bu süreçte Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) üretim hacmi ile fiyat dengesi arasında yapacağı tercihlerin, piyasanın yönünü belirlemede kritik rol oynayacağını kaydetti.
Kuruluş, 2025 yılı için Brent petrolün varil fiyatı tahminini 63 dolar seviyesinde korurken, petrol ve doğal gaz şirketlerine yönelik kredi değerlendirmelerinde orta döngü fiyat varsayımı olan 60 dolar seviyesinin esas alındığını bildirdi.
Fitch analizinde, küresel petrol piyasasının 2026 yılında da arz fazlası vermeye devam edeceği öngörüldü. Buna göre, 2025'te günlük 3 milyon varil olan arz artışının, 2026'da 2,5 milyon varil daha yükselmesi bekleniyor. Aynı dönemde küresel talep artışının ise her iki yılda da yalnızca günlük 0,8 milyon varil civarında kalacağı tahmin ediliyor.
VENEZUELA'DA ÜRETİM TOPARLANMASI ZOR
Raporda, Venezuela'nın küresel kanıtlanmış petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17'sine sahip olmasına rağmen, Kasım 2025 itibarıyla dünya ham petrol üretimindeki payının yalnızca yüzde 0,8 olduğu hatırlatıldı. Yaptırımlar ve yetersiz yatırımlar nedeniyle ülkenin petrol üretiminin son 15 yılda ciddi şekilde gerilediği vurgulandı.
Venezuela'da günlük petrol üretiminin 2010 yılında 2,5 milyon varil seviyesindeyken, 2024'te 0,88 milyon varile düştüğü, Eylül–Ekim 2025 döneminde yaklaşık 1 milyon varil olan üretimin Kasım 2025'te yeniden 0,86 milyon varile gerilediği aktarıldı. Aynı dönemde ülkenin petrol ihracatının günlük 0,67 milyon varile indiği belirtildi.
Fitch, yüzer depolarda ve kara stoklarında bulunan ham petrolün piyasaya sürülmesi ve yaptırımların kaldırılması halinde üretimin kısa vadede günlük 1 milyon varil seviyesine çıkabileceğini, ancak bunun küresel piyasalar üzerinde kayda değer bir etki yaratmasının beklenmediğini ifade etti.
Venezuela'nın petrol üretimini 2010'daki seviyelere taşımasının ise ciddi yatırımlar gerektirdiği vurgulandı. Raporda, ülkenin rezervlerinin büyük bölümünün ekstra ağır ve yüksek kükürtlü petrolden oluştuğu, bu tür üretimin ileri teknoloji ve uluslararası petrol şirketlerinin uzmanlığını zorunlu kıldığı kaydedildi. Uluslararası şirketlerin yeniden yatırım yapabilmesi için güvenilir bir düzenleyici çerçeve ve mali istikrarın kritik olduğu belirtildi.
İRAN DAHA BÜYÜK RİSK UNSURU
Fitch analizinde, İran'ın küresel petrol piyasasında Venezuela'ya kıyasla çok daha büyük bir tedarikçi olduğuna dikkat çekildi. İran'ın günlük petrol üretiminin 3,5 milyon varil, ihracatının ise yaklaşık 2 milyon varil seviyesinde olduğu hatırlatıldı.
ABD'nin Kasım 2025'te İran bağlantılı ticaret ve denizcilik şirketlerine yönelik yeni yaptırımlar açıklamasına rağmen, İran petrol arzının genel olarak yatay seyrettiği ifade edildi. Raporda, "İran'ın üretiminde ciddi kesintiler fiyatları yukarı çekebilir ancak küresel arz fazlası nedeniyle etkinin yine de sınırlı kalması bekleniyor." değerlendirmesine yer verildi.
Rusya'nın petrol üretiminin ise günlük 9,3 milyon varil civarında yatay seyrettiği belirtilirken, ihracatın büyük ölçüde Çin ve Hindistan'a yönlendirildiği anımsatıldı. ABD ve İngiltere'nin Rus petrol şirketleri Lukoil ve Rosneft'e yönelik son yaptırımlarının ihracat üzerinde baskı yaratabileceği, ancak olası bir barış anlaşması ve yaptırımların kaldırılmasının bile kısa vadede küresel arz fazlası nedeniyle fiyatlar üzerinde sınırlı etki yapacağı kaydedildi.
