Popüler kültürün hafızamıza kazıdığı trajediler, denizcilik arşivlerindeki gerçek bilançoların yanında sadece bir başlangıç. Bazıları tek bir torpidoyla dakikalar içinde batan mülteci gemileri, bazılarıysa ihmaller zinciriyle alev alan tıklım tıklım feribotlar... İşte resmi raporlar ve teyitli verilerle tarihin en ölümcül 10 deniz faciası:
Rakamlar hakkında not: Bu listedeki can kaybı rakamlarının neredeyse hepsi tahminidir. Savaş koşullarında yolcu listeleri tutulmamış, kaçak yolcular sayılmamış, arşivler yok olmuştur. Bu yüzden her olay için en çok anılan aralığı ve farklı görüşleri belirttik. Sıralama, kaynaklarda en sık geçen tahminlere göre yapılmıştır ve sıralamada küçük yer değişiklikleri olabilir.
30 Ocak 1945, Baltık Denizi
Başlangıçta Nazi Almanyası'nın "Kraft durch Freude" (Neşe Yoluyla Güç) programı için yapılmış bir yolcu gemisi olan Wilhelm Gustloff, 1945'in başında Doğu Prusya'dan kaçan sivilleri taşıyordu. Sovyet denizaltısı S-13'ün attığı üç torpido gemiyi vurdu ve gemi yaklaşık bir saat içinde battı.
İlk torpido mürettebatın bulunduğu ön tarafa, ikincisi makine dairesine (elektriklerin ve aydınlatmanın tamamen kesilmesine neden olarak) ve üçüncüsü ise geminin arka kısmına çarptı.
Gemideki insan sayısı bile tartışmalı. Resmi yolcu listesi yaklaşık 6.050 kişiyi gösteriyordu, ancak hayatta kalan ve sonradan araştırma yapan Heinz Schön, gemide 10.582 kişi bulunduğunu hesapladı. Schön'ün verilerine göre 1.252 kişi kurtarıldı ve yaklaşık 9.300–9.500 kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin büyük bölümü kadın ve çocuklardan oluşan sivillerdi. Gemi, tasarım kapasitesi olan 1.465 yolcunun çok üzerinde bir yükle sefere çıkmıştı.
16 Nisan 1945, Baltık Denizi
Wilhelm Gustloff'tan yaklaşık iki buçuk ay sonra, aynı bölgede bir başka evakuasyon gemisi daha Sovyet denizaltısına yakalandı. L-3 denizaltısının torpidosu Goya'yı vurdu ve gemi, torpido isabetinden yaklaşık dört dakika sonra battı.
Ölü sayısının 6.000'in üzerinde olduğu, büyük olasılıkla 7.000'e ulaştığı tahmin ediliyor. Kurtulanların sayısı kaynaklara göre 172 ile 183 arasında değişiyor.
7 Kasım 1941, Kırım açıkları, Karadeniz
Sivastopol kuşatması sırasında yüklenen Sovyet yolcu gemisi Armenia, yaralı askerleri ve sivilleri taşıyordu. Yalta'nın yaklaşık 40 kilometre açığında Alman uçaklarınca batırıldı. Ölü sayısı genellikle 5.000 ile 7.000 arasında veriliyor, bazı kaynaklarda 4.500–10.000 gibi çok geniş aralıklar da geçiyor. Yalnızca 8 kişinin kurtulduğu aktarılıyor.
Gemideki insanların çoğu hiçbir listeye yazılmadığı için kesin sayı bilinmiyor. Geminin hastane gemisi statüsü de tarihçiler arasında tartışma konusu.
18 Eylül 1944, Sumatra açıkları
Japon ordusu tarafından esir alınan ve zorla çalıştırılan insanları taşıyan bu eski yük gemisi, İngiliz denizaltısı HMS Tradewind'in torpidolarıyla batırıldı. Gemide, çoğunluğu Cava'dan toplanmış zorunlu işçilerden oluşan yaklaşık 6.300 kişi vardı. Yaklaşık 5.620 kişinin öldüğü kabul ediliyor.
Gemi yaklaşık 15 dakikada battı. Kurtulanlar çoğunlukla yeniden zorla çalıştırıldı. Esir taşıma gemisi olduğu için adı "cehennem gemisi" olarak anılıyordu.
29 Haziran 1944, Japonya, Nansei Adaları
Okinawa'yı savunmak için yola çıkan Japon 44. Bağımsız Karma Tugay'ı taşıyan Toyama Maru, ABD denizaltısı USS Sturgeon'ın dört torpidosundan üçü tarafından vuruldu. Gemideki benzin yükü patladı ve gemi 1 dakika içinde battı.
Bazı kaynaklar 5.400 kişinin öldüğünü yazar; Japonya'daki anıt alanındaki bilgi panosu ise yaklaşık 4.600 kişiden 3.700'ünün öldüğünü belirtir. Orijinal belgeler savaşın sonunda yok edildiği için kesin sayı bilinmiyor.
3 Mayıs 1945, Lübeck Körfezi, Baltık Denizi
Avrupa'da savaşın bitmesine günler kala, toplama kamplarından getirilen binlerce esir Cap Arcona, Thielbek ve diğer gemilere doldurulmuştu. İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) uçakları bu gemileri Alman askeri gemisi sanarak bombaladı. Cap Arcona'da yaklaşık 5.000 esirin yalnızca 350'si, Thielbek'te yaklaşık 2.800 esirin yalnızca 50'si kurtuldu.
İki geminin toplam can kaybı genellikle 7.000'in üzerinde, bazı kaynaklara göre yaklaşık 7.500 olarak anılır. Cap Arcona eskiden Güney Amerika hattında çalışan lüks bir transatlantikti.
Şubat 1944, Bali, Endonezya
ABD denizaltısı USS Rasher'ın torpidoladığı Japon asker nakil gemisi Ryusei Maru'da yaklaşık 5.000 kişi öldü.
Denizaltı batışları arasında can kaybı bakımından en yüksek ikinci rakamlardan biri olarak geçer. Olayın günü bazı kaynaklarda 24, bazılarında 25 Şubat olarak veriliyor.
20 Aralık 1987, Filipinler, Tablas Boğazı
Noel tatili için yola çıkan Filipinli yolcuları taşıyan feribot Doña Paz, gece vakti MT Vector adlı petrol tankeriyle çarpıştı. Çarpışma yangın çıkardı ve iki gemi de battı. Resmi yolcu listesinde yaklaşık 1.500 yolcu ve 50-60 mürettebat görünüyordu, ancak biletsiz binen yüzlerce, hatta binlerce kişi nedeniyle gemide 4.000'den fazla kişi olduğu düşünülüyor.
24 yolcu ve Vector'un 2 mürettebatı kurtuldu. Çoğu kaynakta geçen ölü sayısı 4.386'dır. Gemide telsiz bulunmadığı için kazanın haberi saatler sonra alınabildi. Doña Paz'ın tasarım kapasitesi kaynaklara göre yaklaşık 1.400–1.500 yolcudur.
Fransa'nın düşüşü sırasında İngiliz asker ve sivillerini tahliye eden eski Cunard yolcu gemisi, Loire nehri ağzında Alman Ju 88 bombardıman uçaklarının saldırısına uğradı. Dönemin başbakanı Winston Churchill, halkın moralini bozmamak için haberin basında yer almasını engelledi.
Yaklaşık 2.477 kişinin kurtarıldığı olayda ölü sayısı için kesin bir rakam yok ancak en az 3.500 kişi olduğu düşünülüyor. Anıtlarda ise "4.000'den fazla" ifadesi geçiyor, bazı tahminler 5.800–6.500 kişiye çıkıyor. İngiliz tarihinin en büyük deniz felaketi olarak kabul edilir.
3–4 Aralık 1948, Huangpu Nehri ağzı, Şanghay yakını
Komünist güçlerden kaçan insanlarla dolu bu Çin buharlı gemisi, büyük olasılıkla İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma bir mayına çarptı ve patladı.
Gemi, 1.186 kişilik resmi kapasitesine karşın yaklaşık 2.150 kayıtlı yolcu ve çok sayıda kaçak yolcu taşıyordu. 700 ile 1.000 arası kişi kurtarıldı; ölü sayısının 2.750 ile 3.920 arasında olduğu tahmin ediliyor.
Barış döneminin en ölümcül faciaları
Savaş dışı olayları ayrı değerlendirirsek sıralama şöyle olur:
Kaynaklar:
Wikipedia: List of maritime disasters in World War II, List of ships sunk by submarines by death toll, MV Goya, Soviet hospital ship Armenia, Toyama Maru, SS Kiangya, List of maritime disasters in the 21st century
Britannica: 7 of the World's Deadliest Shipwrecks - /MV-Wilhelm-Gustloff
History Hit: 9 of the Deadliest Shipwrecks in History
Royal Navy: Lancastria, Lancastria Association: lancastria.org.uk
Arolsen Archives: Cap Arcona; Jewish News: Cap Arcona ve Thielbek
Heinz Schön araştırması: ww2wrecks.com
Junyo Maru: Maritiem Erfgoed (MaSS)
Doña Paz: Philippine Daily Inquirer, ShipStamps
Toyama Maru anıtı: MLIT Japonya çok dilli turizm veri tabanı
Le Joola: Le360
SS Sultana: History Hit
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
