Netflix ve HBO Max gibi dijital platformlarda çocuk istismarı ve LGBT temalarını öne çıkaran içerikler kamuoyunda tepkilere neden olurken, söz konusu yapımların milli ve manevi değerleri hedef aldığı yönündeki eleştiriler de arttı. RTÜK bu platformlara reklam gelirleri üzerinden 250 bin TL gibi düşük tutarlı idari para cezaları uygularken, lisans ücretlerinden RTÜK payına kadar ağır yasal yükümlülükler altında olan yerli ve milli televizyon kanallarına ise en üst sınırdan cezalar verilmesi çifte standart eleştirilerini beraberinde getirdi.
SABAH GÜNDEME TAŞIDI… DİJİTAL PLATFORMLARA NEDEN 'GÖSTERMELİK CEZA' UYGULANIYOR?
SABAH, dijital platformlara yönelik göstermelik yaptırımları gündeme taşırken Türkiye'de de 6112 sayılı Kanun'un 32. maddesi, platformların Türkiye'den elde ettiği toplam geliri kapsayacak biçimde güncellenmeden anlamlı bir adım atılması mümkün görünmüyor.
Ancak bu platformlara Türkiye'de yalnızca reklam gelirleri üzerinden ceza uygulanıyor. Abonelik ücretleri ise bu gelirlere dahil edilmiyor. Dolayısıyla reklamlar üzerinden milyarlarca lira gelir elde eden platformlara verilen cezalar, oldukça düşük kalırken bu cezaların caydırıcılığı da tartışma yaratıyor.
ABD VE AVRUPA'DA DİJİTAL PLATFORMLARA KISKAÇ!
Türkiye'de mevcut RTÜK yasası, dijital platformlara yönelik yetersiz kalırken Avrupa ve ABD'de oldukça sert adımlar atılıyor. 17 Şubat 2024'te yürürlüğe giren AB'de Dijital Hizmetler Yasası ile şirketlere yıllık küresel cironun yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabiliyor. Bu çerçevede Avrupa Birliği, X sosyal medya platformuna Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal ettiği gerekçesiyle 120 milyon euro para cezası verdi. İngiltere ise kurallara uymayan şirketlere yıllık cirolarının yüzde 10'una kadar ceza öngörüyor.
TÜRKİYE'DEKİ YASA NEDEN YETERSİZ KALIYOR?
Türkiye'de ise dijital platformlara yönelik cezai yaptırımlar biraz farklı işliyor. Kanunun 32. maddesi uyarınca ceza, ihlalden bir önceki aya ait beyan edilen ticari iletişim geliri üzerinden hesaplanıyor. Ticari iletişim geliri beyanı bulunmayan platformlarda ise formül işlevsiz kalıyor ve yaptırım sabit küçük tutara dönüşüyor. Bu durum, RTÜK kanununun güncellenmesi ve dijital yayıncılığa entegre bir hale getirilmesi zorunlu kılıyor.
GÖZLER AK PARTİ GRUBUNDA
Dijital platformlara yönelik yeni bir düzenlemeyle ilgili taslağı RTÜK'ün geçtiğimiz yasama yılında AK Parti grubuna gönderdiği öğrenildi. Bu düzenleme ile birlikte dijital platformlara reklam gelirleri üzerinden verilen göstermelik cezalar son bulacak. Platformlara abonelik ücretleri üzerinden ceza kesilecek.
YERLİ VE MİLLİ MEDYAYA 'DİJİTAL KUŞATMA'
Yerli ve milli medya, bir yandan ağır yaptırımlar altında ezilirken bir yandan da dijital telif nedeniyle adeta 'dijital bir kuşatma' altında tutuluyor. Google'ın arama motoru güncellemelerinin özgün haberciliği kısıtlayıp kopya içerikleri öne çıkarması, dijital telif düzenlemesi ihtiyacını bir kez daha hatırlatıyor.
KUŞATMA 'DİJİTAL TELİF YASASI' İLE AŞILACAK
Sabah'ın gündeme getirdiği bu "tehlikeli kuşatma" TBMM'de hazırlanmakta olan "dijital telif" yasasıyla yarılacak. Platformlar ve servis sağlayıcılarının "Dijital Telif Kurulu" ile denetlenmesi beklenirken TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı Nazım Elmas, "Dijital Telif" yasa taslağı çalışmalarının olgunlaştığını açıklamıştı.
"İnsanların ilgisini çeken içerik üretenlerin, bu üretimlerinden pratik gelir elde etmelerini hedefliyoruz. Dijital platformlar ve servis sağlayıcıları üretilen içeriklerle milyarlarca lira kazanmalarına rağmen, içerik üreticileri emeklerinin karşılığını alamıyor" vurgusu yapan Elmas, platformlar ve servis sağlayıcıları elde ettiği tüm gelirlerden içerik üreticisinin de yararlanacağı bir sistem kurulacağını anlatmıştı.
META VE GOOGLE'I DİJİTAL TELİF KURULU DENETLEYECEK
META ve Google gibi dijital platformlar ve servis sağlayıcılarının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, telif anlaşmaları ve imzalanan bu anlaşmalara uyumun denetimi için "Dijital Telif Kurulu" kurulacak. Gerek telif ödemeleri, gerek rekabet ihlali başta olmak üzere anlaşmazlık halinde bu Kurul "hakemlik" görevini üstlenecek. Dijital dünyaya bu Kurul aracılığıyla düzen getirilecek.
İZİN İPTALİ… İDARİ PARA CEZASI…
Gerek ulusal, gerek uluslararası sosyal medya platformları ve servis sağlayıcıları ile içerik üreticileri arasındaki anlaşmazlıkta haksızlık tespit edilirse Dijital Medya Kurulu cezai müeyyide uygulayacak. Taraflar arasında yapılan sözleşmede belirlenen cezai yaptırım dışında, Kurul, vergi ödemeleri başta olmak üzere ihlal tespit ettiğinde, ihlalin ağırlığına göre, para cezasından, izin ve lisans iptaline kadar yaptırımlar uygulayabilecek.
EMEK HIRSIZLIĞININ ÖNÜNE GEÇİLECEK
Türkiye'de Google başta olmak üzere arama motorları yayıncılara telif ödemesi yapmıyor. Bunun haricinde büyük kadrolarla çalışan, Türkiye'nin dört bir yanında muhabir bulunduran yayın kuruluşları ise özgün haberciliğin karşılığını alamıyor. Google, algoritmalar üzerinden özgün haberciliğe darbe vururken daha küçük haber sitelerini keşfette öne çıkararak emek sömürüsünün de önünü açıyor. Ayrıca Google, yerli ve milli medyanın içeriklerini kullanarak reklam pastasındaki devasa dilimi kendisi alıyor. Yasal düzenlemelerin eksikliğinden dolayı yayıncılara ödeme yapmadığı gibi yerli ve milli medyayı da kuşatma altına alıyor. Dijital medya temsilcileri Dijital Telif Yasası'nın bir an önce çıkması çağrısı yaparken özgün haberciliği ön plana çıkaracak adımların bir an önce atılmasını bekliyor.
Özel haber merkezlerinin bulunduğu medya kuruluşlarının karşısında küçük ekiplerle sözde haber hesabı açarak kopyala yapıştır haber hırsızlığı yapanların da önüne geçilecek.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
