Türkiye, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta peş peşe meydana gelen okul saldırılarıyla sarsıldı.
Şanlıurfa Siverek'te 19 yaşındaki Ömer Ket, pompalı tüfekle Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ni basarak 16 kişiyi yaraladı. Saldırgan daha sonra aynı silahla okulda başına ateş ederek intihar etti. Siverek Devlet Hastanesi'ne kaldırılan öğretmen Cihat Edim'in durumunun ağır olduğu öğrenildi.
KAHRAMANMARAŞ'TA KANLI SALDIRI: 9 ÖLÜ, 13 YARALI
Şanlıurfa'daki saldırının ardından Kahramanmaraş'ta meydana gelen ikinci kanlı olayda ise 9 kişi yaşamını yitirdi, 6'sı ağır olmak üzere 13 kişi yaralandı.
Bölgeye giden İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, olayın sadece bir öğrencinin gerçekleştirdiği bireysel hadise olduğunu ve terör olayı olmadığını belirterek, "Olaydan dolayı son derece üzgünüz. Şanlıurfa'daki olaydan dolayı eğitim öğretime ara vermiştik. Bugünde Kahramanmaraş'ta 2 gün eğitime ara veriyoruz." ifadelerini kullandı.
"BAZI GENÇLER KENDİNİ KABUL ETTİRMEK İÇİN ŞİDDETE YÖNELİYOR"
Son günlerde okullarda yaşanan ve faillerinin henüz küçük yaşta olan öğrencilerin olduğu kanlı saldırılar, dijital dünyanın çocuklar üzerindeki etkisini bir kez daha gündeme taşıdı.
Saldırıların ardından yapılan değerlendirmelerde, faillerin internet içerikleriyle şekillenen bir radikalleşme sürecinden geçmiş olabileceği ihtimali öne çıktı.
Uzmanlar, son dönemde benzer vakaların artmasının yalnızca bireysel eğilimlerle açıklanamayacağını, çocuk ve gençlerin içinde bulunduğu kültürel ve sosyal çevrenin de bu süreçte belirleyici rol oynadığını belirtiyor. Geleneksel aile bağlarının zayıflaması, toplumsal değerlerle kurulan ilişkinin kırılması ve gençlerin erken yaşta dijital dünyaya yönelmesi, "kimlik arayışı" sürecini daha kırılgan hale getiriyor. Bu durumun, bazı gençlerde kendini kabul ettirme veya varlığını kanıtlama amacıyla şiddete yönelme riskini artırdığı ifade ediliyor.
DİKKAT ÇEKEN "PUBG" DETAYI
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki saldırıları gerçekleştiren iki failin de uzun süredir PUBG oynadığı bilgisi, çevrim içi şiddet içerikli oyunlara yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Birçok ülkede 16+ ve 17+ yaş sınırıyla sunulan oyunun, çocuk yaşta ve kontrolsüz şekilde oynanmasının etkileri yeniden sorgulanıyor. Oyun içeriğinin doğrudan çatışma ve öldürme teması üzerine kurulu olması, özellikle küçük yaş grupları açısından risk oluşturabileceği yönünde değerlendirmelere yol açıyor.
Uzmanlar, şiddet içerikli oyunlarda yaş sınırlamalarının etkin biçimde uygulanması ve çocukların dijital içeriklere erişiminin daha sıkı denetlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
ALGORİTMALAR KISA SÜREDE KULLANICILARI DAHA UÇ İÇERİKLERE YÖNLENDİREBİLİYOR
SETA Vakfı'nın yayın organı Kriter dergisinde yer alan analizlere göre, YouTube gibi platformların öneri algoritmaları kullanıcıları kısa sürede daha uç içeriklere yönlendirebiliyor.
Araştırmada, Türkiye'deki sağ-dindar-muhafazakâr gençlerin çok kısa sürede radikalleşebileceği vurgulandı.
"Bir haftada aşırı ideolojilere maruz kalındıysa, aylarca içerik tüketen bir gencin dönüşümü ürkütücü olabilir" değerlendirmesi yapıldı.
SALDIRGANIN RADİKALLEŞMESİNDE İNTERNET İÇERİKLERİ BELİRLEYİCİ ROL OYNAYABİLİR
2025 Eylül'ünde İzmir'de 16 yaşındaki bir gencin polis karakoluna düzenlediği silahlı saldırı da bu tartışmaları güçlendirdi. Olay sonrası yapılan incelemelerde, saldırganın radikalleşmesinde internet içeriklerinin belirleyici rol oynadığı ortaya çıktı.
Uzmanlar, örgüt bağı olmasa bile ideolojik motivasyonla şiddete yönelen "yalnız kurt" vakalarının arttığına dikkat çekti.
YOUTUBE DENEYİ: ALGORİTMA İÇERİKLERİN TONUNU DEĞİŞTİRDİ
Araştırmada, sıfırdan açılan üç farklı YouTube hesabıyla deney yapıldı. Başlangıçta "İslam nedir?", "şeriat ne demek?", "cihad nedir?" gibi temel aramalar yapıldı.
İlk günlerde önerilen videolar ılımlıydı.
Ancak birkaç gün içinde algoritma içeriklerin tonunu değiştirdi.
Bir haftanın sonunda öneriler:
noktasına kadar ilerledi.
ŞİDDET İÇERİKLERİNE UZANAN BİR DÖNGÜ...
Deneyde daha sonra şu aramalar yapıldı:
Amaç, algoritmanın kullanıcıyı pratik şiddet içeriklerine yönlendirip yönlendirmediğini test etmekti.
Sonuç: Masum bir merakla başlayan süreç, kısa sürede şiddet içeriklerine uzanan bir döngüye dönüştü.
ALGORİTMA TEK TİP İÇERİK SUNARAK "YANKI ODASI" OLUŞTURUYOR
Araştırmada, algoritmanın kullanıcıya tek tip içerik sunarak "yankı odası" oluşturduğu belirtildi. Kullanıcı, farklı görüşlerle karşılaşmadıkça daha uç fikirleri normal görmeye başlıyor.
YENİ ZELANDA'DAKİ CAMİ SALDIRGANI İLHAM KAYNAĞI: YOUTUBE
Christchurch saldırganı Brenton Tarrant, ilham kaynağının YouTube olduğunu söylemişti. Norveç'te 77 kişinin öldüğü saldırının faili Anders Breivik'in de internet üzerinden radikalleştiği biliniyor. Bu örnekler, algoritmaların kullanıcıları uç noktalara taşıyabildiğini gösteriyor.
TÜRKİYE'DE DİNİ MOTİFLİ RADİKAL İÇERİKLER HIZLI YAYILIYOR
Kriter analizine göre Türkiye'de özellikle dini motifli radikal içerikler daha hızlı yayılıyor.
Bazı içeriklerde:
Bu dilin gençleri etkileyebileceği belirtiliyor.
TİKTOK DENEYİNDE SONUÇ: ŞİDDETE EĞİLİM...
TikTok üzerinde yapılan deneyde ise sonuçlar dikkat çekici oldu.
13 yaşındaki bir kullanıcı profili:
ile karşı karşıya kaldı.
EROTİK SİTELER DE ÖNERİLİYOR
Deneylerde, 15 yaşındaki bir kullanıcıya kısa sürede:
önerildiği görüldü.
"Kısıtlı mod" açık olmasına rağmen bu içeriklerin sunulması dikkat çekti.
BAĞIMLILIK DAVRANIŞI OLUŞTURUYOR
Uzmanlara göre TikTok'un algoritması:
ile beynin ödül mekanizmasını tetikliyor.
Bu sistem, kumar makinelerine benzer bir bağımlılık davranışı oluşturuyor.
ALGORİTMALAR DÜŞÜNCE VE KİMLİK ALGISINI DA ŞEKİLLENDİRİYOR
Araştırmalarda, algoritmaların sadece içerik değil:
ŞİDDET İÇERİKLERİNİN HIZLA YAYILMASI "TETİKLEYİCİ VE ÖZENDİRİCİ" ETKİ OLUŞTURABİLİR
Analizlerde, sosyal medya platformlarının artık bir "gayriresmi eğitim alanı" haline geldiği belirtildi. Bu nedenle algoritmaların etkisi, yalnızca bireysel değil toplumsal sonuçlar doğuran bir süreç olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, şiddet içeriklerinin özellikle sosyal medyada hızla yayılmasının benzer eğilimdeki gençler üzerinde tetikleyici ve özendirici etki oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle söz konusu içeriklerin dolaşımının sınırlandırılmasının ifade özgürlüğü tartışmalarından bağımsız olarak toplumsal güvenlik perspektifiyle ele alınması gerektiği belirtiliyor.
Kapalı mesajlaşma uygulamaları ve kontrolsüz dijital grupların da benzer riskler taşıdığı, bu ortamlarda şiddetin normalleştirildiği ve kimlik göstergesi haline getirilebildiği ifade ediliyor.
UZMANLAR ÇÖZÜM İÇİN 3 MADDEYE DİKKAT ÇEKTİ
Uzmanlara göre çözüm için:
Ayrıca Türkiye'de sosyal medya için 16 yaş sınırı önerisi de gündeme getirildi.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
