Patates ve mısırın sofralara henüz girmediği çağlarda kestanenin insanlık için gerçek bir kurtarıcı olduğunu biliyor muydunuz? Dağ köylerinde öğütülüp un yapılan ve adeta ağaçta yetişen ekmek kabul edilen bu mucize meyve, yüzyıllardır kış aylarının vazgeçilmezi. Osmanlı saray mutfağında etli yemekleri ve gösterişli pilavları süsleyen kestane, bugün ise sokak köşelerindeki dumanı üstünde kokusuyla hepimizi kendine çekmeyi başarıyor.
Üretim tarafında ise Türkiye küresel çapta en kritik ülkelerden biri. Ege'de Aydın ve İzmir hasadın yükünü çekerken, Bursa bu eşsiz lezzeti tatlıya dönüştürme konusunda ustalığını konuşturuyor. Bir de madalyonun Karadeniz tarafı var: Ormanlardan gelen o meşhur kestane balı, yoğun aroması ve boğazı hafifçe yakan buruk tadıyla sıradan bir kahvaltılık değil, tam anlamıyla bir şifa deposu. Hastalıklara ve zorlu doğa koşullarına meydan okuyan kestane, toprağımızdan çıkan en kıymetli kış miraslarından biri olmaya devam ediyor.
Peki, bu lezzeti arşa çıkaran tatlar konusunda hangi ülkeler ilk sıralarda?
İşte dünyanın en iyi kestaneli lezzetleri;
20. Lizi chao ziji (Çin / Zhejiang – Kestaneli piliç kavurması)
Taze kestanelerin bahar tavuğu parçalarıyla harlı ateşte ve vok tavada hızlıca kavrulduğu bir yemektir. Sarımsak, acı biber ve fermente soslarla lezzetlendirilen yemek, kestanenin tatlılığı ile tavuğun tuzlu sos dengesini bir araya getirir.
19. Canestrelli di castagne (İtalya / Ligurya)
Geleneksel Canestrelli kurabiyelerinin kestane unu eklenerek yapılan rustik bir çeşididir. Çiçek formunda kesilen kurabiyeler, kestane ununun verdiği koyu renk ve fındıksı aroma ile çay saatlerinde tüketilir.
18. Olleta alicantina (İspanya / Alicante)
Alicante yöresine ait sebze, kuru baklagiller, pirinç ve kestanenin birlikte ağır ateşte kaynatıldığı kıvamlı bir güveçtir. Kestane, tuzlu ve sebze ağırlıklı bu kış yemeğine hafif tatlımsı ve topraksı bir denge katar.
17. Grašnjaki (Hırvatistan / Rukavac)
Özellikle Karnaval döneminde Rukavac bölgesinde yapılan, kestane püresi veya haşlanmış kestane dolgulu geleneksel bir hamur tatlısıdır. Yağda kızartılarak veya fırınlanarak hazırlanır ve üzerine pudra şekeri serpilerek yenir.
16. Bánh hạt dẻ (Vietnam / Sa Pa)
Vietnam'ın Sa Pa dağ bölgesine özgü, kestane püresi dolgulu fırınlanmış hamur tatlısıdır. Çıtır ve kat kat açılan dış hamurunun içinde hafif tatlı, sıcak ve yoğun bir kestane dolgusu barındırır.
15. Castagne alla valdostana (İtalya / Aosta Vadisi)
Haşlanmış kestanelerin tereyağı, bal ve bazen yerel grappa ile tavada karamelize edilmesiyle yapılan bir Alpler atıştırmalığıdır. Genellikle taze peynirler veya yöresel şarküteri ürünlerinin yanında garnitür olarak sunulur.
14. Ban li shao ji (Çin – Kestaneli tavuk yahnisi)
Kestane ve tavuk parçalarının soya sosu, zencefil, taze soğan ve pirinç şarabıyla ağır ateşte pişirildiği meşhur bir kanton yahnisidir. Pişirme sürecinde kestaneler tavuğun sosunu tamamen çekerek lokum gibi yumuşar.
13. Necci (İtalya / Toskana)
Kestane unu ve su karışımından hazırlanan, kızgın demir plakalar arasında pişirilen ince ve krep benzeri bir lezzettir. Geleneksel olarak sıcakken taze ricotta peyniri veya bal sarılarak tüketilir.
12. Sopa de castanhas (Portekiz) – 2.6
Portekiz'in kuzey kırsalında kış aylarında sıkça tüketilen, ana malzemesi haşlanmış kestane olan doyurucu bir köy çorbasıdır. Soğan, sarımsak, zeytinyağı ve bazen domuz pastırması veya lahana eklenerek pürüzsüz ya da iri taneli kıvamda pişirilir.
11 Hishi mochi (Japonya) – 2.8
Japonya'daki Kız Çocukları Festivali için hazırlanan, eşkenar dörtgen şeklindeki üç renkli geleneksel bir pirinç keki tatlısıdır. Katmanlarında kullanılan su kestanesi, pelin otu ve yasemin çiçeği farklı tatlar ve sağlık dileklerini temsil eder.
10. Kastaniensuppe (Almanya) – 3.1
Haşlanmış kestanelerin tereyağında kavrulup et suyuyla birlikte püre haline getirilmesiyle yapılan kadifemsi bir kış çorbasıdır. Krema, muskat ceviziyle lezzetlendirilerek sıcak servis edilir.
9. Castagnaccio (İtalya / Lucca) – 3.3
İlave şeker ve un kullanılmadan, doğrudan kestane unu, zeytinyağı, biberiye ve kuru üzümle hazırlanan geleneksel bir Toskana fırın keki çeşididir. Çam fıstığıyla zenginleştirilen kek, kestanenin doğal tadını öne çıkaran yoğun ve glütensiz bir yapıya sahiptir.
8. Gesztenye szelet (Macaristan) – 3.4
Macar kahvehanelerinin klasik dilim keklerinden biridir. Kestane püresi, yumurta, konyak, vanilya ve az miktarda un ile hazırlanan yoğun kek tabanının koyu çikolatalı ganaj ve kremayla buluşmasından oluşur.
7. Chè Thái (Vietnam) – 3.5
Kremamsı süt bazı içerisine liçi, jak meyvesi, pandan aromalı jöle ve renkli su kestaneleri eklenerek hazırlanan ferahlatıcı bir soğuk tatlı kokteyldir. Genellikle kırık buz ilave edilerek kaselerde veya uzun bardaklarda anında servis edilir.
6. Martinigans (Avusturya / Burgenland) – 3.7
Her yıl 11 Kasım St. Martin Günü kutlamalarında hazırlanan geleneksel bir fırında kaz yemeğidir. Kazın içi genellikle kestane ve kuru erikle doldurularak ağır ateşte nar gibi kızarana kadar pişirilir, yanında kırmızı lahana ve patates köftesiyle sunulur.
5. Kuri kinton (Japonya) – 3.7
Kestane şurubu ve mirin ile tatlandırılmış tatlı patates püresi içine yerleştirilen bütün kestanelerden oluşur. Parlak altın sarısı rengi zenginlik ve ekonomik bereketi temsil ettiğinden, Japonya'da geleneksel yılbaşı sofralarının vazgeçilmez bir parçasıdır.
4. Marron glacé (Fransa / Rhône-Alpes) – 3.7
Bütün kestanelerin uzun süre şeker şurubunda bekletilerek kurutulmasıyla elde edilen, özellikle Noel döneminde tüketilen lüks bir Fransız şekerlemesidir. Yapımı günler süren bu lezzet, hafif parlak dış kabuğu ve ağızda dağılan yumuşak dokusuyla bilinir.
3. Kestaneli baklava (Türkiye / Marmara Bölgesi) – 4.0
Türkiye'den listeye giren gururumuz kestaneli baklava!
Özellikle Bursa kentiyle özdeşleşen bu tatlı, ince yufkaların bütün kestane şekerlerini sarıp fırınlanmasıyla yapılır. Klasik şerbetli baklavalara kıyasla kestanenin yumuşak dokusunu öne çıkarır ve genellikle bolca çekilmiş Antep fıstığıyla süslenir.
2. Mont Blanc (Fransa / İtalya) – 4.0
Alplerin karlı zirvesine benzeyen görüntüsüyle bilinen bu klasik tatlı, tatlandırılmış kestane püresi ve taze çırpılmış kremadan oluşur. Fransa ile İtalya arasında köken tartışması süren lezzet, tel tel kestane şeritlerinin krema tepeciğini sarmasıyla sunulur.
1. Gesztenyepüré (Macaristan) – 4.1
Şeker ve romla tatlandırılıp ezilen kestanelerin krema sıkacağı benzeri bir aparatla ince şeritler halinde tabağa sıkılmasıyla hazırlanır. Üzerine bol çırpılmış krema, bazen de vişne ve kakao eklenerek servis edilen çok popüler bir Macar tatlısıdır.
Kış aylarının vazgeçilmez simgesi, sokak aralarından yükselen o davetkar kokunun mimarı kestane; sadece bir yiyecek değil, Anadolu topraklarının sabırla büyüttüğü bir miras niteliğinde.
DÜNYA KESTANE ÜRETİMİNİN %80'İ ÇİN'DEN GELSE DE EN KALİTELİSİ TÜRKİYE'DE YETİŞİYOR
Küresel pazara bakıldığında miktar açısından Çin, dünya üretiminin %80'ini tek başına sırtlayarak dev bir hakimiyet kurmuş durumda. Ancak nicelik ile nitelik arasındaki o keskin çizgide Türkiye devreye giriyor.
Lezzet, aroma ve "premium" kalite standartları söz konusu olduğunda, Türk kestaneleri dünyanın en seçkin ürünleri olarak ön plana çıkıyor.
O İLİMİZ DÜNYA RAKİPLERİNİ SOLLADI!
Kestane konusunda adeta rakip tanımayan ilimiz Aydın oldu. Küresel anlamda tadıyla kendisine hayran bırakan ve 'premium kalite' sayılan Aydın kestanesi, Aydın'dan dünyaya yayılıyor.
Aynı zamanda İzmir, Bursa ve Kastamonu, Türkiye'nin kestane kalbi olarak bu eşsiz lezzetin ana vatanı kabul ediliyor. Japonya, Türkiye'den aldığı kestaneleri, pazarlarında 'tane' şeklinde satışa sunuyor.
TÜRK KESTANELERİ YAĞ ORANI VE AROMASIYLA DÜNYA PAZARINDA RAKİPSİZ
Türkiye'nin bu stratejik bölgelerinde yetişen kestaneler; yüksek yağ oranı, yoğun tatlılığı ve karakteristik kokusuyla rakiplerinden keskin bir şekilde ayrılıyor.
Bu üstün özellikler, Türk kestanelerini dünya pazarında "özel ve ayrıcalıklı" bir niş ürün konumuna taşıyor. Öyle ki, bu kalite farkı fiyat etiketlerine de yansıyor; bugün Türk kestaneleri Japonya gibi kalite hassasiyeti yüksek pazarlarda tanesi 30-40 lira gibi rekor fiyatlardan alıcı bulabiliyor.
BİR KESTANE AĞACININ TAM VERİME ULAŞMASI TAM 30 YIL SÜRÜYOR
Son dönemde kestane fiyatlarında gözlemlenen artışın arkasında ise üretimin aşırı zahmetli ve uzun vadeli bir süreç olması yatıyor.
BİR KESTANE FİDANININ DİKİLDİKTEN SONRA TAM VERİME ULAŞMASI YAKLAŞIK 30 YILLIK BİR SABIR VE EMEK YOLCULUĞU GEREKTİRİYOR
Yılda yaklaşık 60 ila 70 bin ton üretim kapasitesine sahip olan Türkiye'de, her ağaçtan ortalama 50 ila 70 kilo ürün alınıyor. Ancak bu kısıtlı ama değerli verim, son yıllarda ciddi bir biyolojik tehditle karşı karşıya kalmış durumda.
KESTANE GAL ARISI VERİMİ BAZI BÖLGELERDE %60 ORANINDA DÜŞÜRDÜ
Üreticinin en büyük kabusu haline gelen "kestane gal arısı", Türkiye'nin bu değerli ihracat kalemini doğrudan tehdit ediyor. Bu zararlının etkisiyle bazı bölgelerde rekolte %60'a kadar gerilerken, azalan arz ve artan işçilik maliyetleri tezgahlardaki fiyatları yukarı çekiyor.
Uzmanlar, dünyanın miktar olarak çok üretse de en değerlisini Türkiye'nin yetiştirdiğini, ancak bu 30 yıllık emeğin korunması için mücadelenin şart olduğunu vurguluyor.
İŞTE ÜLKELERİN YILLIK KESTANE ÜRETİMİ (2020)
Çin 1.743.4 ton
İspanya 188.7 ton
Bolivya 80.9 ton
Türkiye 76 ton
Güney Kore 54.4 ton
İtalya 49.7 ton
Portekiz 42.2 ton
Tüm dünyada ise 2020 yılında 2,321.8 ton kestane üretildi.
TÜRKİYE RAKİPLERİNİ SOLLAMAYA DEVAM EDİYOR! "DÜNYANIN EN İYİ İNCİRİ" LİSTESİNE O İLİYLE ZİRVEYE OTURDU...
Dünyanın dört bir yanından lezzetleri oylayan gastronomi platformu TasteAtlas, "Dünyanın En İyi 7 İnciri" listesini yayınladı. Global listede rakiplerini açık ara geride bırakan Ege'nin o inciri, kalitesi ve aromasıyla dünya gastronomi otoritelerinden tam not alarak listenin ilk sırasına yerleşti.
7. Col de dame noire - FRANSA
6. Fiorone di Torre Canne - İTALYA
5. Fico Bianco del Cilento - İTALYA
4. Figue de Solliès - FRANSA (2.8 puan)
3. Syka Vavronas Markopoulou Messongion - YUNANİSTAN (3.7 puan)
2. Black Mission Figs - ABD (4 puan)
1. Aydın İnciri - TÜRKİYE (4.4 puan)
İŞTE DÜNYANIN EN İYİ 10 DOMATESİ:
Pomodoro S. Marzano (İtalya - 4.5 Puan): Listenin zirvesinde yer alan bu domates, sosların, pizzaların ve makarnaların kralı olarak biliniyor. Konserve yapımı için de en ideal çeşit.
Tomataki Santorinis (Yunanistan - 4.5 Puan): Güneşte kurutmaya çok uygun olan bu çeşit; salatalarda, mezelerde ve soslarda tercih ediliyor.
Pomodoro di Pachino (İtalya - 4.4 Puan): Taze atıştırmalık olarak tüketilen bu domates, deniz ürünleri ve makarnalara eşsiz bir tat katıyor.
Datterino (İtalya - 4.4 Puan): Tatlı soslar ve fırın yemekleri için vazgeçilmez bir tercih.
Costoluto Fiorentino (İtalya - 4.4 Puan): Izgara yapmaya uygun yapısıyla dikkat çeken bu domates, bruschetta ve taze tüketim için ideal.
Piennolo del Vesuvio (İtalya - 4.4 Puan): Vezüv yanardağının eteklerinde yetişen bu çeşit, közleme ve saklama (kurutma) için mükemmel.
Cuore di Bue (İtalya - 4.3 Puan): Bu büyük domates, sandviçlerin ve Caprese salatasının yıldızı.
Ayaş Domatesi (Türkiye - 4.3 Puan): Listeye 8. sıradan giren Ayaş Domatesi, taze tüketim ve özellikle Türk kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi olarak tescillendi.
Creole Tomato (ABD - 4.3 Puan): Sandviçler ve taze salatalar için Amerika'nın en sevilen çeşitlerinden biri.
Veselaya Sosedka (Rusya - 4.3 Puan): Listeyi 10. sırada tamamlayan bu çeşit, taze salatalardaki başarısıyla biliniyor.
TÜRKİYE'NİN GURURU: AYAŞ DOMATESİ
Listede 8. sırada yer alan Ayaş Domatesi, ince kabuğu ve kendine has aromasıyla sadece Türkiye'de değil, artık dünyada da parmakla gösteriliyor. Özellikle kahvaltı tabaklarında ve taze salatalarda fark yaratan bu lezzet, Anadolu'nun verimli topraklarının gücünü bir kez daha kanıtladı.
20. Chocolate soufflé - FRANSA
19. Kunāfah - MISIR
18. Bambalouni - TUNUS
17. Nutella crêpes - FRANSA
16. Vánoční cukroví - ÇEK CUMHURİYETİ
15. Carlota de limón - MEKSİKA
14. Pisang goreng - ENDONEZYA
13. Pavê - BREZİLYA
12. Kladdkaka - İSVEÇ
11. Cremolada - PERU
10. Pão de Ló de Ovar - PORTEKİZ
9. Tinginys - LİTVANYA
8. Sweet crêpes - FRANSA
7. Tembleque - PORTO RİKO
6. Fıstıklı sarma - TÜRKİYE
5. Gaziantep baklavası - TÜRKİYE
4. Strudel - İTALYA
3. Gelato al pistacchio - İTALYA
2. Clotted cream ice cream - İNGİLTERE
VE LİSTENİN ZİRVESİNDE:
1. Antakya künefesi - TÜRKİYE
TASTEATLAS TÜRK LEZZETLERİNE DOYMUYOR! BAKIN "TÜRKİYE'NİN EN İYİ YEMEKLERİ" LİSTESİNDE HANGİ LEZZETLER VAR!
20. KISIR
19. YUFKA
18. BAZLAMA
17. AŞURE
16. GÖZLEME
15. ŞİŞ TAVUK
14. ADANA KEBAP
13. KOKOREÇ
12. LOKUM
11. MUHALLEBİ
10. BİBER DOLMASI
9. DÖNER KEBAB
8. AÇMA
7. KAHVALTI
6. MANTI
5. BAKLAVA
4. SARMA
3. KÖFTE
2. DONDURMA
