Dağların aşılması gereken doğal bir engel olarak görüldüğü bu projede mühendisler, suyu dağın üzerinden geçirmek yerine kilometrelerce uzunluktaki bir tünelle yer altından taşıdı. Ancak çölü üretim alanına dönüştüren bu büyük yatırım, zamanla barajda biriken tortular nedeniyle yeni bir mücadeleyle karşı karşıya kaldı.
And Dağları'nın altından 19,3 kilometrelik tünel açıldı
Peru'nun kuzeybatısında, Lambayeque bölgesinde hayata geçirilen Olmos Projesi, Güney Amerika'nın dikkat çeken su aktarım ve sulama projeleri arasında yer alıyor. Projenin merkezinde ise And Dağları'nın altından geçen Tünel Trasandino bulunuyor.
Yaklaşık 19,3 kilometre uzunluğundaki tünel, Huancabamba Nehri'nin sularını dağların doğu tarafından batı tarafına aktarıyor. Böylece su, Amazon havzası tarafındaki kaynaklardan alınarak Pasifik Okyanusu yönündeki Olmos Vadisi'ne ulaştırılıyor.
Buradaki asıl mühendislik başarısı, yalnızca uzun bir tünel açılması değil. Proje, iki farklı su havzasını birbirine bağlayarak doğal coğrafyanın suyun kullanımını sınırlayan etkisini aşmayı amaçlıyor. Tünelin yapımında büyük çaplı tünel açma makinelerinden yararlanıldı.
Çöl toprakları nasıl tarım alanına dönüştü?
Bölgedeki projenin temel amacı, su kaynaklarının yetersiz olduğu arazilere düzenli sulama imkanı sağlamak. Dağların öte tarafında bulunan suyun Olmos Vadisi'ne aktarılmasıyla tarımsal üretimin genişletilmesinin önü açıldı.
Peru'nun Olmos-Tinajones Özel Projesi (PEOT) tarafından açıklanan bilgilere göre, ilk aşamada toplam 43 bin 500 hektarlık alanın sulanması hedeflendi. Bu alanın 38 bin hektarını yeni tarım arazileri, 5 bin 500 hektarını ise eski Olmos Vadisi oluşturuyor.
Bölgede şeker kamışı, yaban mersini, avokado, kuşkonmaz, üzüm ve muz gibi ürünler yetiştiriliyor. Böylece suyun dağların altından taşınması, yalnızca tarım arazilerinin sulanmasını değil, tarıma dayalı ekonomik faaliyetlerin gelişmesini de destekliyor.
Projenin önündeki en büyük engel: Barajda biriken tortular
Projede suyun dağların altından geçirilmesi kadar, bu suyun düzenli biçimde depolanması ve aktarılması da önem taşıyor. Sistemin önemli parçalarından biri olan Limón Barajı, Huancabamba Nehri'nin sularını düzenleyerek tünele yönlendiriyor.
Ancak nehirlerin taşıdığı kum, çamur ve diğer tortular zamanla baraj gölünde birikiyor. Bu birikim, suyun depolanabildiği kullanılabilir alanı azaltabiliyor ve aktarım sisteminin işletilmesini zorlaştırabiliyor.
Peru'daki yetkili proje kurumu PEOT, 2026 yılında Limón Barajı'nda biriken tortuların uzaklaştırılması için tarama çalışmalarına yönelik hazırlıkların ilerlediğini duyurdu. Açıklamada, biriken malzemelerin temizlenmesinin depolama kapasitesini iyileştirmek ve Olmos Vadisi'ne su aktarımının devamlılığını güvence altına almak açısından önemli olduğu belirtildi.
Sorunun geçmişte de gündeme geldiği görülüyor. PEOT, Ağustos 2024 tarihli açıklamasında çamur ve bitki kalıntılarının geçici su alma yapısının tıkanmasına yol açtığını, bunun da suyun yönetiminde aksamalara neden olduğunu bildirmişti.
Milyonlarca metreküp suyu yöneten dev proje
Olmos Projesi, yalnızca bir tünelden ibaret değil. Baraj, su alma yapıları, tüneller ve sulama altyapısı birlikte çalışarak suyun farklı bir havzaya aktarılmasını sağlıyor. İlk aşamada sulama için planlanan 43 bin 500 hektarlık alan, projenin bölgesel tarım açısından önemini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte, böyle büyük bir sistemin uzun vadede çalışabilmesi için su kaynaklarının dikkatli yönetilmesi, tortu birikiminin kontrol edilmesi ve altyapının düzenli bakımdan geçirilmesi gerekiyor. Peru örneği, büyük mühendislik projelerinde inşaatın tamamlanmasının tek başına yeterli olmadığını da gösteriyor.
Dağların altından açılan kilometrelerce uzunluktaki tünel, kurak arazilere su ulaştırmayı mümkün kıldı. Şimdi ise projenin geleceği, bu suyun güvenilir ve sürdürülebilir biçimde aktarılmasına bağlı.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
