Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2025 yılı boyunca gerçekleştirilen "İş ve Aile Yaşamının Uyumu" araştırması, kapsamında birinci görüşme yapılan hanelerdeki 18-74 yaş grubundaki bireylere uygulandı.
Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı yürütülen araştırmada; bireylerin iş gücüne katılımı, bakım sorumlulukları ve bu sorumlulukların iş ile aile yaşamı üzerindeki etkileri incelendi. Araştırmada bakım sorumluluğu; aynı hanede ya da hane dışında yaşayan 15 yaş altı çocuklar ve torunların yanı sıra, 15 yaş ve üzerindeki hasta, engelli çocuklar, eşler veya bakıma muhtaç yakınlarla ilgilenilmesini kapsadı.
BAKIM SORUMLULUĞU OLANLARIN ORANI %43,1 OLDU
18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin %43,1'ini bakım sorumluluğu olanlar oluşturdu. Bu oran erkeklerde %40,6 iken kadınlarda %45,6 oldu.
BAKIM SORUMLULUĞU OLANLAR DAHA ÇOK ÇALIŞIYOR
2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılma oranı %58,2 oldu. Bu oran bakım sorumluluğu olanlar için %60,5, bakım sorumluluğu olmayanlar için %56,4 oldu.
Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı %37,8 iken olmayanlarda %41,7 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde ise sırasıyla %86,0 ve %70,0 oldu.
ÇALIŞIRKEN SADECE ÇOCUK BAKIM SORUMLULUĞU OLANLARIN ORANI %39,0 OLDU
18-74 yaş grubundaki istihdamdaki kişilerin %39,0'ının sadece çocuk bakım sorumluluğu bulunmakta.
Diğer taraftan istihdamdaki kişilerden sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı %2,3 ve sadece yetişkin (15 yaşın üstünde bakıma muhtaç eş, çocuk veya akraba) bakım sorumluluğu olanların oranı ise %2,3 oldu.
Çocuk ve yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımı sorumluluğunu birlikte yürütenlerin oranı ise %2,1 olarak gerçekleşti.
ÇOCUK BAKIM SORUMLULUĞU OLAN ÇALIŞANLARIN %14,0'I KURUMSAL BAKIM MERKEZİ KULLANDI
15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdamda olan kişilerin %14,0'ı kurumsal bakım merkezini, %1,6'sı evde ücretli bakımı, %1,4'ü ise her ikisini birlikte kullandı. Bu kişilerden %83,0'ı profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.
İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu olanların %17,0'ı evde ücretli bakımı, %3,6'sı ise kurumsal bakım merkezini kullandı. Bu kişilerden %79,3'ü ise bakım hizmeti kullanmadı.
ÇALIŞIRKEN ÇOCUK BAKIMINI KENDİSİ VEYA EŞİYLE BİRLİKTE YÜRÜTENLERİN ORANI %50,8 OLDU
Bakım sorumluluğu olan istihdamdaki fertlerden çocuk bakım hizmeti kullanmayanların %50,8'i bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürüttü. Bu kişilerden %19,7'si çocukların kendilerine bakabildiğini belirtirken, %17,6'sı profesyonel bakım hizmeti maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,5'i ise bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürüttüğünü belirtti.
YETİŞKİN BAKIMINDA PROFESYONEL BAKIM HİZMETİNE İHTİYAÇ DUYMAYANLARIN ORANI %72,6 OLDU
İstihdamda olup yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların %72,6'sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını belirtti. Yetişkin bakım hizmetini kullanmayanların %17,9'u profesyonel bakım hizmetinin maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,3'ü ulaşılabilecek mesafede bakım hizmetinin veya boş kontenjanın bulunmadığını beyan etti.
İŞ İLE BAKIM SORUMLULUĞUNU BİRLİKTE YÜRÜTMEDE EN ÖNEMLİ ZORLUKLAR
İstihdamda olup bakım sorumluluğu olanların %70,1'i işi ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin %38,4'ü uzun çalışma saatlerini, %26,9'u zahmetli ya da yorucu işi ve %8,9'u ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak belirtti. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı %39,3 iken bu oran kadınlarda %36,4 oldu.
